OGRODNICTWOROLNICTWO

Jemioła – zielony pasożyt drzew

Jemioła – zielony pasożyt drzew zagrażający polskim lasom
Biologia i szkodliwość jemioły
Skala problemu jemioły w Polsce
Profilaktyka i zwalczanie jemioły
Co możemy zrobić?
Z naszej perspektywy to półpasożyt

Jemioła - zielony pasożyt drzew zagrażający polskim lasom

Jemioła (Viscum album L.) to wieloletni krzew pasożytniczy z rodziny jemiołowatych (Viscaceae). Powszechnie występuje on w lasach Europy, w tym w Polsce. Choć wizualnie atrakcyjna, z charakterystycznymi zielonymi pędami i białymi owocami, stanowi ona poważne zagrożenie dla polskich drzewostanów. W tym artykule omówimy problem jemioły w polskich lasach, przedstawimy metody profilaktyki i zwalczania tego pasożyta, a także zastanowimy się nad tym, co możemy zrobić, aby ograniczyć jej ekspansję. Jemioła – zielony pasożyt drzew, to dosłownie wysysacz życia z drzewostanu.

Biologia i szkodliwość jemioły

Jemioła pasożytuje na różnych gatunkach drzew liściastych, preferując sosny, topole, dęby i lipy. Przyczepia się do gałęzi za pomocą haustoriów, wyspecjalizowanych korzeni, które wnikają do drewna drzewa gospodarza i czerpią z niego wodę i substancje odżywcze. Pasożyt ten osłabia drzewa, zmniejszając ich fotosyntezę i hamując wzrost. W skrajnych przypadkach może prowadzić do zamierania gałęzi, a nawet całych drzew. Oprócz bezpośredniego osłabiania drzew, jemioła może również pośrednio wpływać na ich zdrowie, zwiększając ich podatność na choroby i szkodniki. Ponadto, owoce jemioły są atrakcyjne dla ptaków, które podczas ich zjadania rozsiewają nasiona pasożyta na inne drzewa, przyczyniając się do jego rozprzestrzeniania.

Skala problemu jemioły w Polsce

Jemioła jest powszechnie spotykana w polskich lasach, a jej występowanie stale się rozszerza. Według szacunków Lasów Państwowych, pasożyt ten poraża około 10% drzewostanów w kraju. Szczególnie silnie zagrożone są lasy sosnowe, w których jemioła może stanowić nawet 30% wszystkich drzew.

Rozprzestrzenianie się jemioły jest spowodowane szeregiem czynników. Podajemy je w poniższych podpunktach.

  • Zmiany klimatu: Cieplejsze i bardziej suche zimy sprzyjają rozwojowi i rozprzestrzenianiu się jemioły.
  • Zanieczyszczenie powietrza: Dwutlenek azotu i inne zanieczyszczenia powietrza osłabiają drzewa, czyniąc je bardziej podatnymi na pasożyty.
  • Intensywne użytkowanie lasów: Wycinka drzew i inne zabiegi leśne mogą prowadzić do fragmentacji drzewostanów i ułatwiać rozprzestrzenianie się jemioły.

Profilaktyka i zwalczanie jemioły

Istnieje szereg metod profilaktyki i zwalczania jemioły, które można stosować w polskich lasach. Do najważniejszych z nich należą:

  • monitorowanie drzewostanów, regularne obserwacje drzewostanów pozwalają na wczesne wykrycie jemioły i podjęcie odpowiednich działań;
  • usuwanie jemioły z drzew: emiołę można usuwać z drzew ręcznie lub za pomocą specjalistycznych urządzeń. Należy to robić ostrożnie, aby nie uszkodzić drzew gospodarzy;
  • stosowanie środków chemicznych. Istnieją również chemiczne metody zwalczania jemioły, jednak ich stosowanie powinno być ograniczone do wyjątkowych przypadków ze względu na negatywny wpływ na środowisko;
  • sadzenie drzew odpornych na jemiołę. Niektóre gatunki drzew, takie jak modrzew i brzoza, są mniej podatne na jemiołę. Sadzenie tych gatunków może pomóc w ograniczeniu rozprzestrzeniania się pasożyta.

Co możemy zrobić?

Oprócz działań podejmowanych przez Lasy Państwowe, każdy z nas może również przyczynić się do ograniczenia ekspansji jemioły. Możemy to zrobić poprzez:

  • zgłaszanie występowania jemioły – jeśli podczas spaceru po lesie zauważymy jemiołę na drzewach, możemy zgłosić to nadleśnictwu, w którego obrębie znajduje się las;
  • stosowanie ekologicznych metod ochrony roślin – w swoich ogrodach i na działkach możemy unikać stosowania chemicznych środków ochrony roślin,

Z naszej perspektywy to półpasożyt

Jemioła jest półpasożytem, ponieważ pobiera z drzewa-gospodarza wodę i sole mineralne za pomocą specjalnych organów zwanych ssawkami. To odróżnia ją od roślin całkowicie samożywnych, które same produkują wszystkie potrzebne im substancje odżywcze. Jednakże, w przeciwieństwie do całkowitych pasożytów, jemioła posiada zielone liście zawierające chlorofil i jest zdolna do fotosyntezy. W procesie fotosyntezy z wody i dwutlenku węgla wytwarza glukozę, która jest jej głównym źródłem energii. Z tego powodu jemiołę klasyfikuje się jako półpasożyta. Pobiera ona z drzewa-gospodarza gotowe substancje mineralne, ale sama produkuje związki organiczne. Należy jednak zaznaczyć, że w pewnych sytuacjach jemioła może mieć negatywny wpływ na drzewo-gospodarza. Szczególnie w okresach suszy, kiedy zapotrzebowanie na wodę jest duże, pobieranie jej przez jemiołę może osłabiać drzewo. Dodatkowo, jemioła może być pośrednim żywicielem szkodników i chorób, które mogą przenosić się na drzewo-gospodarza. Mimo potencjalnych negatywnych oddziaływań, jemioła odgrywa również pewną pozytywną rolę w ekosystemie. Stanowi ona schronienie i pokarm dla wielu gatunków ptaków i owadów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *