Masło z CO₂ – rewolucja w tłuszczach, która może zmienić świat jedzenia
Masło z CO₂ – rewolucja w tłuszczach, która może zmienić świat żywności
Masło z CO₂ – jak powstaje tłuszcz z powietrza
Smak, chemia i akceptacja konsumenta
Korzyści dla środowiska i emisji gazów cieplarnianych
Potencjał przemysłowy i skala produkcji
Wyzwania technologiczne i regulacyjne
Wartości odżywcze masła z CO₂
Perspektywy dla przyszłości żywności
Masło z CO₂ - rewolucja w tłuszczach, która może zmienić świat żywności
Masło z CO₂ to jedna z najbardziej intrygujących innowacji w przemysłowej produkcji tłuszczów w ostatnich latach. Ta „masło z powietrza” powstaje bez udziału krów, roślin czy tradycyjnej hodowli, a mimo to przypomina w smaku i konsystencji klasyczne masło. Artykuł prowadzi przez naukowe podstawy tej technologii, opisuje jej potencjał środowiskowy, a także omawia stawiane przed nią wyzwania.
Masło z CO₂ – jak powstaje tłuszcz z powietrza
Masło z CO₂ powstaje dzięki procesowi, który zasadniczo różni się od tradycyjnej produkcji masła ze śmietany. Firma Savor, która stoi za tym projektem, wykorzystuje dwutlenek węgla (CO₂) pobierany bezpośrednio z powietrza lub z innych źródeł jako surowiec. Do tego dodaje się wodór pozyskiwany z wody, a następnie w kontrolowanych warunkach stosuje się wysoką temperaturę i utlenianie, aby uzyskać łańcuchy węglowodorowe – takie same, z których składają się tłuszcze jadalne. Taki proces nie wymaga biologicznej hodowli roślin ani zwierząt, a jego chemiczny wynik jest identyczny z tłuszczami naturalnymi.
Po uzyskaniu podstawowego tłuszczu, Savor łączy go z wodą, emulgatorem (np. lecytyną) oraz naturalnymi substancjami smakowymi i barwiącymi jak beta‑karoten lub olejki roślinne. Rezultatem jest produkt, który pod względem smaku, koloru i funkcjonalności w kuchni bardzo przypomina masło znane z tradycyjnej produkcji.
Smak, chemia i akceptacja konsumenta
Choć idea masła wytworzonego z CO₂ brzmi jak science fiction, pierwsze testy smaku i paneli degustacyjnych sugerują, że produkt ten może zaskoczyć nawet sceptyków. Według relacji inwestorów i ekspertów osoby, które próbowały tego masła, nie potrafiły odróżnić go od klasycznego tłuszczu mlecznego. Bill Gates, który zainwestował w projekt, przyznał, że „nie mógł uwierzyć, że to nie jest prawdziwe masło”, kiedy jadł je na kanapce.
Kluczem jest fakt, że tłuszcze są te same na poziomie molekularnym – składają się z łańcuchów węgla, wodoru i tlenu, tak samo jak tłuszcze pochodzenia zwierzęcego czy roślinnego. Dzięki temu organizm ludzki traktuje je podobnie jak inne tłuszcze i są one wartościowym źródłem energii.
Korzyści dla środowiska i emisji gazów cieplarnianych
Jednym z najsilniejszych argumentów przemawiających za masłem z CO₂ jest jego potencjał środowiskowy. Tradycyjna hodowla zwierząt – a szczególnie bydła mlecznego – jest źródłem znacznej części światowych emisji gazów cieplarnianych, woda, gruntów rolnych i energii. Aktualne dane wskazują, że produkcja masła ma znaczny ślad węglowy i wymaga dużych zasobów.
W przeciwieństwie do tego, masło produkowane z CO₂ może mieć wyjątkowo niski ślad węglowy. Według analiz porównawczych, emisje związane z jego wytworzeniem mogą być znacznie mniejsze niż w przypadku tradycyjnych tłuszczów. Przy produkcie Savor emisje mogą wynosić mniej niż 0,8 g ekwiwalentu CO₂ na kilogram tłuszczu, podczas gdy klasyczne masło ma ślad klimatyczny rzędu dziesiątek kilogramów CO₂ na kilogram produktu.
Dodatkowo proces ten zużywa znacznie mniej wody i nie wymaga gruntów rolnych. Brak potrzeby uprawy roślin czy hodowli zwierząt oznacza, że nie trzeba wykorzystywać nawozów, maszyn rolniczych ani dużych ilości energii do ogrzewania obór i przechowywania surowców.
Potencjał przemysłowy i skala produkcji
Firma Savor i jej partnerzy naukowi podkreślają, że technologia ma potencjał, by stać się skalowalna i konkurencyjna dla tradycyjnych metod. Dzięki nim możliwe jest nie tylko wytwarzanie masła z CO₂, ale również innych tłuszczów – od gatunków używanych w lodach i majonezach po oleje i sery.
W planach są także komercyjne produkty spożywcze, które mają trafić na rynek w kolejnych latach – przykładowo firmy współpracujące z Savor planują wprowadzić czekolady wykonane z tego typu tłuszczów w sezonie świątecznym 2025 roku.
Wyzwania technologiczne i regulacyjne
Mimo obiecujących wyników, masło z CO₂ stoi przed kilkoma ważnymi wyzwaniami. Jednym z najważniejszych jest uzyskanie pełnej zgody odpowiednich organów regulacyjnych, takich jak FDA w USA czy EFSA w Unii Europejskiej. Produkty syntetyczne, choć chemicznie identyczne z tradycyjnymi, muszą przejść specjalne oceny bezpieczeństwa żywnościowego, zanim mogą trafić do szerokiej sprzedaży.
Innym wyzwaniem jest koszt produkcji. Obecne technologie wytwarzania tłuszczów z powietrza są droższe niż tradycyjne metody. Jednak wraz z rozwojem technologii i zwiększeniem skali produkcji koszty mogą spadać, co w efekcie może uczynić taką żywność konkurencyjną cenowo.
Kolejnym czynnikiem jest akceptacja konsumentów. Nie każdy odbiorca automatycznie przyjmie żywność stworzoną w laboratorium, nawet jeśli smakuje jak tradycyjny produkt. Edukacja i transparentność w komunikacji będą tu kluczowe.
Wartości odżywcze masła z CO₂
Pod względem odżywczym masło z CO₂ funkcjonuje jak klasyczny tłuszcz spożywczy, ponieważ składa się z tych samych związków chemicznych, czyli triglicerydów zbudowanych z kwasów tłuszczowych. Organizm człowieka nie rozróżnia źródła pochodzenia tłuszczu, lecz reaguje na jego strukturę molekularną, dlatego tłuszcze syntetyzowane z CO₂ są metabolizowane w taki sam sposób jak tłuszcze zwierzęce czy roślinne. Masło z CO₂ dostarcza energii w porównywalnej ilości, czyli około 9 kcal na gram tłuszczu. W przeciwieństwie do tradycyjnego masła nie zawiera jednak naturalnie występujących witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak witamina A czy D, ponieważ nie pochodzi z mleka. Producenci mogą jednak precyzyjnie wzbogacać produkt o te składniki, co pozwala kontrolować ich ilość i jakość. Istotną cechą masła z CO₂ jest możliwość zaprojektowania profilu kwasów tłuszczowych, w tym ograniczenia udziału tłuszczów nasyconych oraz całkowitego wyeliminowania tłuszczów trans. Produkt nie zawiera laktozy, białek mleka ani cholesterolu, co czyni go potencjalnie odpowiednim dla osób z nietolerancją laktozy, alergią na białka mleczne oraz dla konsumentów poszukujących tłuszczów o bardziej przewidywalnym składzie odżywczym.
Perspektywy dla przyszłości żywności
Masło z CO₂ może być jedynie początkiem większej przemiany. Technologia syntetycznego wytwarzania tłuszczów i innych składników spożywczych otwiera drzwi do świata, w którym żywność nie zależy wyłącznie od gruntów rolnych czy hodowli zwierząt. Jeśli procesy te zostaną zoptymalizowane i przyjęte przez rynek, mogą pomóc w łagodzeniu skutków zmian klimatycznych, zmniejszeniu presji na zasoby naturalne i zrewolucjonizowaniu przemysłu spożywczego.
Bibliografia
Masło z CO2. Próbował je sam Bill Gates, Tech.wp.pl.
Savor CEO: Crafting animal‑free butter from carbon to “bypass” conventional agriculture, Food Ingredients First.
Lab‑Made Butter Created From CO2 Tastes Like The Real Thing, IFLScience.
This Non‑Dairy Butter Is Made From CO2 And Can Help Save The Planet, Chowhound.
Masło wyprodukowane z CO2. Rewolucja startupu Billa Gatesa, Onet Zielony.
Masło z powietrza zamiast od krów?, ŚwiatOZE.pl.
Masło wytwarzane z CO2 a nie z krów, twierdzi startup, ProDairy.
IFLScience – „Lab-Made Butter Created From CO₂ Tastes Like The Real Thing”
